In dié rymteskip van René so baie: ‘n resensie van In die niks al om van René Bohnen

in_die_niks

In dié rymteskip van René so baie: ’n resensie van in die niks al om van René Bohnen

Susan Smith

LitNet Biebouw Resensies

2012-06-14

Titel: In die niks al om

Skrywer: René Bohnen

Uitgewer: LAPA Uitgewers

ISBN: 9780799348835

Prys: R120.95

Ek weet dat daar tans gesprekke aan die gang is rondom die gebruik al dan nie van ’n inhoudsopgawe in ’n digbundel en of dit voor- of agterin die bundel moet verskyn. Poësie laat haar egter nie so voorskryf nie. Wat vir die een bundel reg is, is nie noodwendig reg vir die volgende nie. Ek hou van ’n aanloop – ek is gefassineer deur die paratekstuele gegewens en die konteks-skeppende rol wat dit speel in betekenisgewing van ’n bundel. Dus verkies ek om by die begin te begin: die voorblad.Die visuele impak van René Bohnen se bundel stuur ’n boodskap lank voor die bundel oopgeslaan word en is in samehang met die bundeltitel rigtinggewend vir die verstaan van die bundel. Bepaalde lesersverwagtinge word geskep wat spanning teweegbring tussen die buiteblad/bundeltitel en die teks terwyl daar van die leser gevra word om die paratekstuele gegewens aan te vul en as intrinsiek deel van die teks te lees. Die lotusblom en koi-visse plaas die bundel in die middel van die filosofiese konteks van Zen-Boeddhisme, waardeur die oorwegend rooi en amber kleure ’n definitiewe Oosterse karakter verkry.

Die lotusblom word geassosieer met reinheid en progressie van die gees, terwyl die Boeddha dikwels uitgebeeld word waar hy op ’n lotusblom sit. Die lotusposisie, ’n kruisbeensit-posisie, word in meditasie gebruik met die doel om die mediteerder by te staan om kalmte van gees en uiteindelike verligting te bereik. Ook die koi-vis speel ’n belangrike rol in die Oosterse filosofie. Dit is een van die agt beskermende simbole en verteenwoordig vryheid, krag en uithouvermoë. Die lettertipe van die titel dra by tot die Oosterse gevoel van die buiteblad. Dit skep die indruk van vinnige, vloeiende kwashale wat in ooreenstemming is met die bekende en tradisionele Zen-sirkel in gekwaste ink, gewoonlik op sy of ryspapier (in ooreenstemming met die agtergrond van die buiteblad), en uitgevoer in een vloeiende beweging, sonder dat die hand gelig word. Hierdie verftegniek wys, volgens die Zen-kultuur en -kalligrafie, op die uitdrukking van die oomblik wanneer die gees in beweging gebring word.

Die Zen-sirkel, of ensō (Japannees vir sirkel), is simbolies vir absolute verligting van die gees en druk ook krag, elegansie en die heelal uit. Die sirkel is die oomblik wat die intellek vry en leeg word sodat die gees/liggaam skeppend kan optree. Zen-Boeddhiste glo dat die karakter van die kunstenaar ten volle ontbloot is in daardie oomblik waarin die ensō geskep word. Die onegalige onvolmaaktheid van die sirkel suggereer die onderliggende wysheid van die onvolmaakte, onvoltooide en tydelike van alle dinge, maar terselfdertyd ook die strewe na die perfekte en die uiterste toestand van een-wees en eenheid wat groei vanaf ’n toestand van meervoudigheid.

Teen hierdie agtergrond is die herhalende gebruik van die sirkelmotief regdeur die bundel betekenisgewend – trouens, die sirkel kan as sentrale simbool gesien word. In “sjamaangrot” (13) sê die spreker-digter:hoe flikker hulle in my hande as ek in sirkels binne sirkels binne sirkels die oerpad vat.

VOLLEDIGE RESENSIE

Advertisements